logo szkoły ZESPÓŁ SZKÓŁ W PARKOWIE

Szkoła Podstawowa im. Józefa Wybickiego i Gimnazjum im. Józefa Wybickiego

Kontakt:  ZS Parkowo, Parkowo 6, 64-608 Parkowo, tel/fax  67/26 10 505  e-mail: zsparkowo@wp.pl
budynek szkoły

 
Strona główna
Aktualności
Dyrekcja
Grono Pedagogiczne
Pracownicy szkoły
Rada Rodziców
Samorząd Uczniowski
Uczniowie
Absolwenci
Historia szkoły
Patron szkoły
Hymn, godło i sztandar
Nadanie imienia
Sala Tradycji
Organizacje szkolne
Klasy sportowe
Szkoła Promujaca Zdrowie
UKS
Osiagnięcia sportowe
Klub Olimpijczyka

Teatry szkolne

Wolontariat szkolny

Archiwum



oke


CKE






wybicki      Józef Wybicki - wybitny publicysta społeczno - polityczny,
kodyfikator prawa i literat

 Józef Wybicki znany jest głównie, jako autor „Pieśni legionów Polskich we Włoszech”, która jako „Mazurek Dąbrowskiego” – stała się naszym hymnem narodowym. Znacznie mniej ludzi wie, że był wybitnym politykiem,  publicystą  i literatem, a już niewielu wie, że był niedocenianym – i to zarówno przez jemu współczesnych jak i potomnych – prawnikiem.
     Józef Rufin Rogala Wybicki urodził się 29 września 1747 roku w Będominie na Pomorzu. Pochodził ze średniozamożnej szlachty. Uczył się w Kolegium Jezuickim w Starych Szkotach. Już tam okazało się, że nie godzi się na narzucane mu sposoby myślenia. Wraz z kolegami dokonał buntu, za który usunięto go z kolegium. W szranki prawnicze Wybicki wstępował w kancelarii grodzkiej, a potem trybunalskiej. W ten sposób kultywował tradycje rodzinne: dziadek, ojciec, stryj oraz dwaj wujkowie byli sędziami .Ówczesne kancelarie były świetną szkołą dla każdego kto zamierzał sprawować urzędy publiczne. Wybicki dość szybko dał się poznać jako młody, zdolny prawnik, którego chętnie powoływano do obrony różnych spraw.
To, a także powinowactwo z możnym rodem  Lniskich spowodowało, że już w wieku 17 lat posłował na sejm koronacyjny króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (jako kancelista wojewody pomorskiego Pawła Mostowskiego).
Trzy lata później bierze udział w odbywającym się w Grudziądzu sejmiku posłów pomorskich gdzie wybrany zostaje, jako jeden z czterech posłów pomorskich na sejm warszawski w 1768 roku.
Tam jego nazwisko stało się sławne, gdy jako poseł zaprotestował przeciwko gwałtom Repnina, wszechwładnego ambasadora carycy Katarzyny II.

Chodziło o wywiezienie na rozkaz Repnina biskupa Sołtyka i innych senatorów-patriotów w głąb Rosji.
Zagrożony aresztowaniem ucieka z Warszawy by zarejestrować protest najpierw w Piotrkowie Trybunalskim, a później w kaplicy Spiskiej. To wydarzenie rozpoczęło karierę polityczną Wybickiego. Był aktywnym uczestnikiem  konfederacji barskiej, a gdy groziło mu aresztowanie, pod przybranym nazwiskiem Józefa Enklera opuszcza ojczyznę i udaje się do Leydy. Tam  studiuje w latach 1770-71 historię, filozofię, prawo publiczne. Po powrocie do kraju włącza się w sprawy polityczne, działając najpierw jako agent dyplomatyczny konfederacji, a później podwojewodzi poznański. W 1776 roku przenosi się do Warszawy. Tutaj może poświęcić się działalności publicystycznej oraz publicznej. Wybicki był jednym z pionierów publicystyki przed Sejmem Czteroletnim, a także w czasie jego trwania.
    O publicystyce tej tak pisał wybitny historyk Emanuel Rostworowski <<Sejmowi Czteroletniemu towarzyszyła wielka fala publicystyki politycznej. W latach 1775 -1778 umysły były mniej rozbudzone, a pióra bardziej skrępowane, ale i wówczas nastąpiło znaczne ożywienie. Rolę Staszica, Kołłątaja i Pawlikowskiego na skromniejszą skalę, ale w prekursorski sposób spełniał wówczas anonimowy autor „Myśli politycznych” i „Listów patriotycznych” – Józef Wybicki.>> 
    W 1775 roku w Poznaniu ukazała się anonimowa broszura pt. „Myśli polityczne o wolności cywilnej” Druga część publikacji ukazała się w 1776 roku. Jego debiut publicystyczny liczył 397 stron. Praca ta zainicjowała ożywczą rolę publicystyki polskiej przed zbliżającymi się obradami sejmu  w 1776 roku.
W „Myślach politycznych o wolności cywilnej” Wybicki pod wpływem wiedzy zdobytej w Holandii przekonywał monarchę do dokonywania reform w kraju. Dzięki tej pracy stał się bardzo popularny i zaczęto wciągać go do działalności publicznej, u boku króla Stanisława Augusta.
Od grudnia 1776 roku do Wielkanocy 1778 roku Wybicki pisał „Listy patriotyczne do JW. ex kanclerza Zamoyskiego prawa układającego”. Praca została wydana nakładem drukarza Michała Grölla w Warszawie w dwóch tomach.
Listy te były czytane podczas „obiadów czwartkowych”. Było ich 14,  a w nich autor omówił trzy główne tematy: rząd, chłopi oraz kościół
a państwo. Tymi listami chciał przyszły autor hymnu przekonać posłów do reform   i przygotować grunt pod uchwalenie „Kodeksu Zamoyskiego” zwanego „Zbiorem praw”.
Wybicki był bowiem współuczestnikiem prac kanclerza Andrzeja Zamoyskiego nad kodyfikacją prawa, który przeszedł do historii prawa polskiego jako „Kodeks Andrzeja Zamoyskiego”. W pracach nad Kodeksem udział brali najwybitniejsi prawnicy polscy: biskup płocki Szembek, podkanclerzy litewski Chreptowicz, Grocholski. Stanisław Pestka w pracy „Emisariusz niepodległości”,  tak pisał   o działalności Wybickiego „powiew rzucany przez Zamoyskiego i Wybickiego, tego reprezentanta tworzącej się średniej inteligencji szlacheckiej, miał dopiero wydać owoce w dobie Sejmu Czteroletniego”.
Doceniali go również cudzoziemcy. Jego dużą wiedzę podkreślali m. in. Johan Bernouilli – astronom szwajcarski i podróżnik angielski William Coxe. Fryderyk Schultz (pisarz niemiecko - inflancki) wymienia zaś Wybickiego jako „pierwszą z najtężniejszych głów polskich   
i sławnego oratora”.

O postępowych poglądach Wybickiego świadczyły również dwa jego następne opracowania „Projekty do puszczenia ludzi na czynsze  
i uwolnienia ich od poddaństwa” (1778 rok) i „Rozmowa między szlachcicem polskim, Szwajcarem i Żydem w Gdańsku”. Niestety, Kodeks Zamoyskiego został na sejmie w 1780 roku odrzucony.
        „…w takowym zbiorze nie znajdujemy dogodzenia zamiarom naszym , tenże Zbiór Praw na zawsze uchylamy”.
Rozgoryczony Wybicki usunął się na długo w zacisze domowe w swoim majątku w Manieczkach koło Śremu.
Tam podjął zawodową działalność prawniczą i pisał artykuły do „Gazety Narodowej”, przede wszystkim jednak oddał się pracom literackim, dramaturgicznym i operowym.

W latach 1783 – 1791 napisał dziewięć komedii, tragedii i oper:

  • dramat „Zygmunt August”;
  • komedia w 5 aktach „Kulig” (1783);
  • dramat „Gustaw Waza”;
    opera „Samnitka” (1787);
  • opera „Polka, czyli oblężenie Trembowli” (1788);
  • dramat „Pasterka zbłąkana, czyli obraz wojny holenderskiej” (1788);
  • komedia „Szlachcic mieszczaninem” (1791);
  • komedia „Mędrzec” (1791).
Niektóre z tych sztuk wystawione były w okresie Sejmu Czteroletniego, w tym komedia „Kulig”. W 1791 roku, w liście do Kołłątaja prosił  by dramat „Gustaw Waza” złożyć u tronu Stanisław Augusta „jako Wazy polskiego”.

Utwory te, słabe od strony literackiej i artystycznej miały jednak głębokie treści patriotyczne i społeczne.
W tym okresie ukazują się również broszury pt. „Uwagi na koszta pogrzebowe” (1781), „Uwagi obywatelskie nad żebrakami” (1781) oraz uwagi polityczne  i krytyczne nad stanem dawnym i dzisiejszym (1783 – 1784)”, w której chwalił znaczenie oświaty i Komisji Edukacji Narodowej.
W roku urodzin córki Teresy ( 1782) ukazała się też cenna praca z zakresu polityki ekonomicznej „O sposobach rzekospławności handlów prowadzenia”.
Publicystyka Wybickiego miała spory wpływ na twórców Konstytucji 3 Maja i wielu opowiadających się za nią posłów.
Posłem na Sejm Wielki wprawdzie Wybicki nie został, ale wiele z jego wcześniej opublikowanych prac znalazło swoje odbicie w uchwałach
i reformach sejmowych. Jego działalność w okresie Sejmu Czteroletniego była bardzo aktywna. Najbardziej zasłużył się dla reformy prawa miejskiego i prawodawstwa. Przypuszcza się, że współpracował z prezydentem Warszawy, Janem Dekkertem i wspierał odbytą 2 grudnia 1789 roku tzw. „czarną procesję” mieszczan. Uchwalenie Konstytucji skłoniło Wybickiego do powrotu do Warszawy  i podjęcia na nowo działalności legislacyjnej, społecznej i politycznej. Włączył się czynnie do prac nad układaniem zapowiedzianego przez Sejm „Kodeksu Stanisława Augusta”, mającego stanowić zbiór polskiego prawa kryminalnego  i cywilnego. Obok wybitnych prawników: Wojciecha Wolskiego, Józefa Morawskiego, 
J. Kossakowskiego, Dłuskiego oraz polityków: Stanisława Małachowskiego  i Hugona Kolłątaja został Wybicki członkiem deputacji koronnej
do ułożenia „Kodeksu Stanisława Augusta”.
Był także autorem „Zasad do protestu Codicis Stanisława Augusta”.
To cenne dzieło kodyfikacyjne Wybicki podzielił na cztery części:

  • Część I: O bezpieczeństwie własności osobistej, ziemskiej i miejskiej tudzież ruchomej;
  • Część II: Zasady prawa o ustroju sądów powszechnych (magistur sądowniczych);
  • Część III: Wstęp do prawa i w nim postępowanie aż do otrzymania sprawiedliwości w sprawie cywilnej;
  • Część IV: Wszystkie występki i zbrodnie kryminalne.

Dzieło kodyfikacyjne Wybickiego było pod każdym względem dojrzałe  i postępowe. Chociaż podobnie jak podobnie jak i „KodeksStanisława Augusta” – nie weszło ostatecznie pod obrady Sejmu (Targowica), jest cennym zabytkiem dziejów polskiej kultury prawniczej końca XVIII wieku.
Udział w powstaniu kościuszkowskim zaowocował długoletnią przyjaźnią z generałem J. H. Dąbrowskim. Dzieje ich długiej przyjaźni 
i udziału  w tworzeniu Legionów Polskich we Włoszech są powszechnie znane choćby ze względu na dzieje naszego hymnu narodowego.
Na scenę polityczną w Polsce Wybicki powrócił jeszcze raz podczas kampanii napoleońskiej .
Najpierw w 1806 roku tworząc odezwę Napoleona do Polaków wzywającą do powstania przeciw zaborom, a później organizując struktury administracyjne podczas powstania wielkopolskiego w 1806 roku. Zasłużył się również przy tworzeniu i organizacji Księstwa Warszawskiego.
Po upadku Napoleona Wybicki podjął ponownie pracę w zawodzie prawniczym. W  1817 roku przyjmuje z rąk cara Aleksandra I nominację 
na stanowisko prezesa Sądu Najwyższego w Królestwie Polskim.
Po trzech latach rezygnuje i zamieszkuje w swoich ulubionych Manieczkach gdzie umiera 10 marca 1822r.
Bogata spuścizna literacka, a przede wszystkim publicystyczna  i jurystyczna Wybickiego każe widzieć w nim jednego z najwybitniejszych postaci polskiej sceny politycznej i publicystycznej przełomu XVIII i XIX wieku.

Jego prace wniosły wiele nowych myśli w skostniały system szlacheckiej myśli politycznej i dawały światełko na zmiany w myśleniu sarmackim opartym jeszcze na gospodarce folwarczno –pańszczyźnianej.  Wybicki widział potrzebą głębokich reform w Polsce XVIII-wiecznej.
Zdawał sobie, sprawę, że bez nich nie tylko nastąpi upadek Rzeczypospolitej, ale ciężko będzie się jej na nowo odrodzić . Stąd też cała jego spuścizna i to zarówno publicystyczna jak i literacka przesiąknięta jest głębokim zatroskaniem o przyszłość Rzeczypospolitej.
Warto, więc wiedzieć, że Józef Wybicki to nie tylko autor hymnu narodowego, ale jedna z największych postaci Polski XVIII w. 

   Opracowanie : mgr Krzysztof Działo




Informacje dla rodziców
Oddział przedszkolny
Kalendarium roku szkolnego
Plan imprez
 i uroczystości

Podręczniki
Konkursy szkolne
Plan lekcji

Dokumenty szkolne
Dowozy do szkoły

Oferta edukacyjna
Świetlica szkolna
Zajęcia pozalekcyjne
Pielęgniarka szkolna
Pedagog szkolny
Doradztwo zawodowe
Biblioteka szkolna
SKO
Imprezy cykliczne
Wycieczki szkolne

Napisz do nas

ko




MEN

Opracowanie strony:  Zespół Szkół w Parkowie